انواع پوشش های گلخانه ای نقش مهمی در ایجاد شرایط مناسب برای رشد گیاهان، کنترل دما، حفظ رطوبت و افزایش بهرهوری محصولات کشاورزی دارند. انتخاب پوشش مناسب برای گلخانه به عواملی مانند شرایط آبوهوایی منطقه، نوع کشت، میزان نور مورد نیاز گیاه و بودجه مورد نظر بستگی دارد. پوشش گلخانهای علاوه بر محافظت از گیاهان در برابر عوامل محیطی، تاثیر مستقیمی بر مصرف انرژی و هزینههای نگهداری گلخانه دارد. به همین دلیل شناخت ویژگیهای هر نوع پوشش، قبل از ساخت یا تجهیز گلخانه اهمیت زیادی دارد. در ادامه انواع پوشش گلخانه ای را برای شما توضیح میدهیم.
پوشش گلخانه ای چیست و چرا اهمیت دارد؟
پوشش گلخانه یکی از اصلیترین بخشهای سازه گلخانه محسوب میشود که وظیفه ایجاد یک محیط کنترلشده برای رشد گیاهان را بر عهده دارد. این پوشش با تنظیم میزان ورود نور، جلوگیری از خروج بیش از حد گرما و محافظت از محصولات در برابر باد، باران، برف و تغییرات دمایی، شرایط مطلوبی را برای کشت فراهم میکند.
در گذشته بیشتر گلخانهها با پوشش شیشهای ساخته میشدند، اما با پیشرفت فناوری، انواع مختلفی از پوششهای پلاستیکی و پلیمری تولید شدهاند که هرکدام ویژگیهای خاصی مانند مقاومت بالا، وزن کمتر، قیمت مناسبتر و طول عمر قابل قبول دارند. امروزه انتخاب پوشش مناسب یکی از مهمترین تصمیمها در طراحی گلخانههای مدرن است.
مهمترین عوامل موثر در انتخاب پوشش گلخانه ای
انتخاب بهترین پوشش برای گلخانه تنها به قیمت محصول محدود نمیشود. میزان عبور نور، مقاومت در برابر اشعه فرابنفش، طول عمر، مقاومت مکانیکی، قابلیت حفظ گرما و شرایط اقلیمی منطقه از مهمترین عواملی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
برای مثال، در مناطق گرمسیر استفاده از پوششهایی که کنترل مناسبی روی تابش خورشید دارند، اهمیت بیشتری دارد، در حالی که در مناطق سردسیر پوششهایی با قابلیت حفظ حرارت میتوانند هزینههای گرمایشی را کاهش دهند. همچنین برای گلخانههای صنعتی که استفاده طولانیمدت دارند، اغلب پوششهای مقاومتر انتخاب مناسبتری هستند.
انواع پوشش های گلخانه ای و ویژگی های آنها
پوششهای گلخانهای به طور کلی به دو دسته اصلی پوششهای شیشهای و پوششهای غیرشیشهای تقسیم میشوند. پوششهای غیرشیشهای نیز شامل پلاستیکهای نرم و پلاستیکهای سخت هستند که هرکدام کاربردهای متفاوتی دارند.
1- پوشش شیشه ای
شیشه یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین پوششهای مورد استفاده در گلخانهها است. این پوشش به دلیل شفافیت بالا، توانایی عبور نور مناسب و طول عمر زیاد، همچنان در برخی گلخانههای حرفهای مورد استفاده قرار میگیرد.
شیشه گلخانهای معمولا دارای ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است و میتواند بخش زیادی از نور مورد نیاز گیاهان را عبور دهد. همچنین در برابر تاثیرات اشعه فرابنفش مقاومت بالایی دارد و با گذشت زمان کیفیت خود را مانند برخی پوششهای پلاستیکی سریع از دست نمیدهد.
با وجود مزایای متعدد، استفاده از شیشه معایبی نیز دارد. هزینه اولیه ساخت گلخانه شیشهای بالا است و نصب آن به تجهیزات و سازه مقاومتری نیاز دارد. همچنین وزن زیاد شیشه باعث افزایش هزینههای ساخت میشود. احتمال شکستن در اثر تگرگ، سنگینی برف یا ضربههای خارجی نیز از دیگر محدودیتهای این نوع پوشش است.
از دیگر نکات مهم درباره گلخانههای شیشهای، نیاز به نظافت دورهای آنها است؛ زیرا تجمع گردوغبار روی سطح شیشه باعث کاهش میزان عبور نور و کاهش عملکرد گلخانه خواهد شد.
- هزینه بالای اولیه سازه،تجهیزات و نصب آنها
- گران بودن شیشه نسبت به سایر پوشش ها
- هزینه گرمایش بالاتر گلخانه های شیشه ای
- احتمال بالای شکستن شیشه ها با تگرگ
1- پوشش غیر شیشه ای
شیشه یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین پوششهای مورد استفاده در گلخانهها است. این پوشش به دلیل شفافیت بالا، توانایی عبور نور مناسب و طول عمر زیاد، همچنان در برخی گلخانههای حرفهای مورد استفاده قرار میگیرد.
شیشه گلخانهای معمولا دارای ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است و میتواند بخش زیادی از نور مورد نیاز گیاهان را عبور دهد. همچنین در برابر تاثیرات اشعه فرابنفش مقاومت بالایی دارد و با گذشت زمان کیفیت خود را مانند برخی پوششهای پلاستیکی سریع از دست نمیدهد.
با وجود مزایای متعدد، استفاده از شیشه معایبی نیز دارد. هزینه اولیه ساخت گلخانه شیشهای بالا است و نصب آن به تجهیزات و سازه مقاومتری نیاز دارد. همچنین وزن زیاد شیشه باعث افزایش هزینههای ساخت میشود. احتمال شکستن در اثر تگرگ، سنگینی برف یا ضربههای خارجی نیز از دیگر محدودیتهای این نوع پوشش است.
پوشش های پلی اتیلنی (PE)؛ پرکاربردترین پوشش گلخانه
پوششهای پلی اتیلنی یا PE یکی از محبوبترین و پرمصرفترین انواع پوشش های گلخانه ای در جهان هستند. قیمت مناسب، نصب آسان، انعطافپذیری بالا و قابلیت تولید در ابعاد مختلف باعث شده این نوع پوشش انتخاب بسیاری از گلخانهداران باشد.
نایلونهای گلخانهای پلی اتیلنی معمولا با افزودنیهای مختلف مانند UV تولید میشوند تا مقاومت بیشتری در برابر تابش خورشید داشته باشند. برخی مدلهای پیشرفته این پوششها دارای ویژگیهایی مانند ضد شبنم، مادون قرمز (IR) و ضد گردوغبار هستند که عملکرد گلخانه را بهبود میدهند.
یکی از مهمترین مزایای پوششهای پلی اتیلن، هزینه اولیه پایینتر نسبت به شیشه و بسیاری از پوششهای سخت است. همچنین وزن کم این محصولات باعث کاهش فشار روی سازه گلخانه میشود.
البته طول عمر این پوششها به کیفیت مواد اولیه، ضخامت و میزان افزودنیهای استفاده شده بستگی دارد. انتخاب نایلون گلخانهای استاندارد از تولیدکنندگان معتبر مانند سمن پلاست میتواند باعث افزایش دوام پوشش و کاهش هزینههای تعویض شود.
پوشش پلاستیکی دو لایه با هوای فشرده
یکی از روشهای افزایش بازده انرژی در گلخانههای پلاستیکی، استفاده از سیستم پوشش دو لایه است. در این روش دو لایه پلاستیک با فاصله مشخص نصب میشوند و فضای بین آنها با هوای فشرده پر میشود.
وجود لایه هوا مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و باعث کاهش اتلاف گرما میشود. این روش میتواند مصرف انرژی گلخانه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و همچنین مشکل چکیدن قطرات آب روی گیاهان را کمتر کند.
برای ایجاد فاصله مناسب بین دو لایه معمولا از دمنده هوا استفاده میشود تا فشار مناسب حفظ شود. این نوع پوشش بیشتر در گلخانههای صنعتی و مناطقی که کاهش مصرف انرژی اهمیت زیادی دارد، کاربرد دارد.
نایلونهای گلخانهای پلی اتیلنی معمولا با افزودنیهای مختلف مانند UV تولید میشوند تا مقاومت بیشتری در برابر تابش خورشید داشته باشند. برخی مدلهای پیشرفته این پوششها دارای ویژگیهایی مانند ضد شبنم، مادون قرمز (IR) و ضد گردوغبار هستند که عملکرد گلخانه را بهبود میدهند.
یکی از مهمترین مزایای پوششهای پلی اتیلن، هزینه اولیه پایینتر نسبت به شیشه و بسیاری از پوششهای سخت است. همچنین وزن کم این محصولات باعث کاهش فشار روی سازه گلخانه میشود.
البته طول عمر این پوششها به کیفیت مواد اولیه، ضخامت و میزان افزودنیهای استفاده شده بستگی دارد. انتخاب نایلون گلخانهای استاندارد از تولیدکنندگان معتبر مانند سمن پلاست میتواند باعث افزایش دوام پوشش و کاهش هزینههای تعویض شود.
پوشش پلی وینیل فلوراید (PVF)
پوششهای PVF یکی از پوششهای پلیمری باکیفیت محسوب میشوند که به دلیل مقاومت شیمیایی بالا، دوام زیاد در فضای باز و پایداری مناسب، عملکرد قابل توجهی دارند. این نوع پوشش در برابر تغییرات محیطی مقاومت خوبی دارد و ویژگیهای آن در طول زمان کمتر دچار تغییر میشود. طول عمر این پوششها نسبت به بسیاری از پلاستیکهای معمولی بیشتر است و میتوانند گزینه مناسبی برای گلخانههای حرفهای باشند.
با این حال، قیمت بالاتر نسبت به پلی اتیلن باعث شده استفاده از آنها بیشتر به پروژههایی محدود شود که کیفیت و دوام اولویت اصلی است.
وجود لایه هوا مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و باعث کاهش اتلاف گرما میشود. این روش میتواند مصرف انرژی گلخانه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و همچنین مشکل چکیدن قطرات آب روی گیاهان را کمتر کند.
برای ایجاد فاصله مناسب بین دو لایه معمولا از دمنده هوا استفاده میشود تا فشار مناسب حفظ شود. این نوع پوشش بیشتر در گلخانههای صنعتی و مناطقی که کاهش مصرف انرژی اهمیت زیادی دارد، کاربرد دارد.
نایلونهای گلخانهای پلی اتیلنی معمولا با افزودنیهای مختلف مانند UV تولید میشوند تا مقاومت بیشتری در برابر تابش خورشید داشته باشند. برخی مدلهای پیشرفته این پوششها دارای ویژگیهایی مانند ضد شبنم، مادون قرمز (IR) و ضد گردوغبار هستند که عملکرد گلخانه را بهبود میدهند.
یکی از مهمترین مزایای پوششهای پلی اتیلن، هزینه اولیه پایینتر نسبت به شیشه و بسیاری از پوششهای سخت است. همچنین وزن کم این محصولات باعث کاهش فشار روی سازه گلخانه میشود.
البته طول عمر این پوششها به کیفیت مواد اولیه، ضخامت و میزان افزودنیهای استفاده شده بستگی دارد. انتخاب نایلون گلخانهای استاندارد از تولیدکنندگان معتبر مانند سمن پلاست میتواند باعث افزایش دوام پوشش و کاهش هزینههای تعویض شود.
پوشش کوپلیمر اتیلن وینیل استات (PEVA)
پوششهای PEVA به دلیل انعطافپذیری بالا، شفافیت مناسب و مقاومت خوب در برابر ترکخوردگی و سوراخ شدن، یکی دیگر از گزینههای مورد استفاده در گلخانهها هستند.
این پوششها از نظر مقاومت در برابر اشعه ماورابنفش و امواج فروسرخ عملکرد بهتری نسبت به برخی پوششهای پلی اتیلنی دارند. همچنین خاصیت چسبندگی و قابلیت گرم شدن مناسب، آنها را به گزینهای کاربردی برای شرایط مختلف تبدیل کرده است.
با این حال، قیمت بالاتر نسبت به پلی اتیلن باعث شده استفاده از آنها بیشتر به پروژههایی محدود شود که کیفیت و دوام اولویت اصلی است.
با این حال، قیمت بالاتر نسبت به پلی اتیلن باعث شده استفاده از آنها بیشتر به پروژههایی محدود شود که کیفیت و دوام اولویت اصلی است.
وجود لایه هوا مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و باعث کاهش اتلاف گرما میشود. این روش میتواند مصرف انرژی گلخانه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و همچنین مشکل چکیدن قطرات آب روی گیاهان را کمتر کند.
برای ایجاد فاصله مناسب بین دو لایه معمولا از دمنده هوا استفاده میشود تا فشار مناسب حفظ شود. این نوع پوشش بیشتر در گلخانههای صنعتی و مناطقی که کاهش مصرف انرژی اهمیت زیادی دارد، کاربرد دارد.
نایلونهای گلخانهای پلی اتیلنی معمولا با افزودنیهای مختلف مانند UV تولید میشوند تا مقاومت بیشتری در برابر تابش خورشید داشته باشند. برخی مدلهای پیشرفته این پوششها دارای ویژگیهایی مانند ضد شبنم، مادون قرمز (IR) و ضد گردوغبار هستند که عملکرد گلخانه را بهبود میدهند.
یکی از مهمترین مزایای پوششهای پلی اتیلن، هزینه اولیه پایینتر نسبت به شیشه و بسیاری از پوششهای سخت است. همچنین وزن کم این محصولات باعث کاهش فشار روی سازه گلخانه میشود.
البته طول عمر این پوششها به کیفیت مواد اولیه، ضخامت و میزان افزودنیهای استفاده شده بستگی دارد. انتخاب نایلون گلخانهای استاندارد از تولیدکنندگان معتبر مانند سمن پلاست میتواند باعث افزایش دوام پوشش و کاهش هزینههای تعویض شود.
پوشش پلی کربنات (PC)
پلی کربنات یکی از مقاومترین پوششهای شفاف مورد استفاده در گلخانهها است و در بسیاری از پروژهها به عنوان جایگزینی برای شیشه استفاده میشود. این پوشش علاوه بر وزن کمتر نسبت به شیشه، مقاومت ضربهای بسیار بالایی دارد و در برابر شرایط آبوهوایی سخت عملکرد خوبی نشان میدهد. انتقال حرارت کمتر نسبت به شیشه و پلاستیکهای معمولی از دیگر مزایای پلی کربنات است.
البته هزینه خرید پلی کربنات بیشتر از پوششهای پلاستیکی نرم است. همچنین میزان عبور نور آن معمولاً کمی کمتر از شیشه بوده، اما مقاومت بالاتر آن باعث شده در بسیاری از گلخانههای مدرن مورد استقبال قرار گیرد.
شیشه گلخانهای معمولا دارای ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است و میتواند بخش زیادی از نور مورد نیاز گیاهان را عبور دهد. همچنین در برابر تاثیرات اشعه فرابنفش مقاومت بالایی دارد و با گذشت زمان کیفیت خود را مانند برخی پوششهای پلاستیکی سریع از دست نمیدهد.
با وجود مزایای متعدد، استفاده از شیشه معایبی نیز دارد. هزینه اولیه ساخت گلخانه شیشهای بالا است و نصب آن به تجهیزات و سازه مقاومتری نیاز دارد. همچنین وزن زیاد شیشه باعث افزایش هزینههای ساخت میشود. احتمال شکستن در اثر تگرگ، سنگینی برف یا ضربههای خارجی نیز از دیگر محدودیتهای این نوع پوشش است.
پوشش اکریلیک (PMMA)
اکریلیک یا پلی متیل متاکریلات یکی دیگر از پوششهای سخت گلخانهای است که شفافیت بسیار بالایی دارد و میتواند جایگزین مناسبی برای شیشه باشد.
این پوشش وزن سبک، مقاومت مناسب در برابر خرد شدن و پایداری ابعادی خوبی دارد. همچنین در برابر اشعه فرابنفش مقاومت قابل قبولی داشته و تغییر رنگ آن در طول زمان کم است.
از معایب اکریلیک میتوان به قابلیت اشتعالپذیری بالا و نفوذپذیری بیشتر نسبت به بخار آب اشاره کرد.
البته هزینه خرید پلی کربنات بیشتر از پوششهای پلاستیکی نرم است. همچنین میزان عبور نور آن معمولاً کمی کمتر از شیشه بوده، اما مقاومت بالاتر آن باعث شده در بسیاری از گلخانههای مدرن مورد استقبال قرار گیرد.
شیشه گلخانهای معمولا دارای ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است و میتواند بخش زیادی از نور مورد نیاز گیاهان را عبور دهد. همچنین در برابر تاثیرات اشعه فرابنفش مقاومت بالایی دارد و با گذشت زمان کیفیت خود را مانند برخی پوششهای پلاستیکی سریع از دست نمیدهد.
با وجود مزایای متعدد، استفاده از شیشه معایبی نیز دارد. هزینه اولیه ساخت گلخانه شیشهای بالا است و نصب آن به تجهیزات و سازه مقاومتری نیاز دارد. همچنین وزن زیاد شیشه باعث افزایش هزینههای ساخت میشود. احتمال شکستن در اثر تگرگ، سنگینی برف یا ضربههای خارجی نیز از دیگر محدودیتهای این نوع پوشش است.
پوشش فایبرگلاس GRP و GFRP
فایبرگلاسها از پلیمرهای تقویتشده با الیاف شیشه ساخته میشوند و به دلیل مقاومت کششی بالا، تحمل دمایی مناسب و پایداری ابعادی، در برخی گلخانهها کاربرد دارند. یکی از ویژگیهای مهم این پوششها، پخش یکنواخت نور در فضای گلخانه است که باعث کاهش ایجاد سایه و بهبود رشد گیاهان میشود. همچنین شستوشوی این پوششها نسبتاً آسان است.
قیمت فایبرگلاس معمولا بین شیشه و پلی اتیلن قرار دارد. با این حال، کاهش عبور نور در اثر ایجاد خطوخش، تجمع گردوغبار و اشتعالپذیری از محدودیتهای آن محسوب میشود.
شیشه گلخانهای معمولا دارای ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است و میتواند بخش زیادی از نور مورد نیاز گیاهان را عبور دهد. همچنین در برابر تاثیرات اشعه فرابنفش مقاومت بالایی دارد و با گذشت زمان کیفیت خود را مانند برخی پوششهای پلاستیکی سریع از دست نمیدهد.
با وجود مزایای متعدد، استفاده از شیشه معایبی نیز دارد. هزینه اولیه ساخت گلخانه شیشهای بالا است و نصب آن به تجهیزات و سازه مقاومتری نیاز دارد. همچنین وزن زیاد شیشه باعث افزایش هزینههای ساخت میشود. احتمال شکستن در اثر تگرگ، سنگینی برف یا ضربههای خارجی نیز از دیگر محدودیتهای این نوع پوشش است.
بهترین پوشش گلخانه ای برای انتخاب کدام است؟
انتخاب بهترین پوشش گلخانهای به شرایط استفاده بستگی دارد و نمیتوان یک نوع پوشش را برای همه گلخانهها مناسب دانست. برای گلخانههای اقتصادی و بیشتر کشتهای معمول، نایلونهای پلی اتیلنی باکیفیت گزینهای مناسب هستند. در مقابل، برای گلخانههای صنعتی با نیاز به دوام بالا، پوششهایی مانند پلی کربنات یا شیشه میتوانند انتخاب بهتری باشند.
بررسی شرایط آبوهوایی، نوع محصول، میزان سرمایهگذاری و مدت زمان بهرهبرداری قبل از خرید اهمیت زیادی دارد. دریافت مشاوره از تولیدکنندگان متخصص مانند سمن پلاست میتواند به انتخاب پوشش مناسب و کاهش هزینههای اضافی کمک کند.
نتیجهگیری
انواع پوشش های گلخانه ای با توجه به جنس، ویژگیها و کاربردهای مختلف، گزینههای متنوعی را برای گلخانهداران فراهم کردهاند. پوششهای شیشهای، پلی اتیلنی، پلی کربنات، اکریلیک و فایبرگلاس هرکدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. انتخاب پوشش مناسب باید بر اساس نیاز گلخانه، شرایط محیطی و بودجه انجام شود تا علاوه بر افزایش بهرهوری، هزینههای نگهداری نیز کاهش پیدا کند. استفاده از محصولات استاندارد و باکیفیت از مجموعههایی مانند سمن پلاست میتواند تضمینکننده دوام و عملکرد بهتر پوشش گلخانه باشد.